images

एपेक सम्मेलनमा ट्रम्प, सी र पुटिनबीच भेटवार्ता, त्रिपक्षीय बैठकको तयारी

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प चीनको शेन्जेनमा आयोजित ३३औं एसिया प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) अर्थतन्त्रका नेताहरूको बैठकमा सहभागी भएका छन् । बिहीबार सम्मेलनस्थल पुगेका ट्रम्पलाई चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले स्वागत गरेका थिए । त्यसपछि उनले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग पनि भेट गरेका छन् ।

तीनै नेताले हात मिलाएर अभिवादन गरेपछि सम्मेलनमा सहभागी अन्य विश्व नेताहरूसँग सामूहिक तस्बिर खिचाएका थिए । उनीहरूको भेटसँगै अमेरिका, चीन र रुसका राष्ट्रपतिबीच पहिलोपटक हुन लागेको त्रिपक्षीय बैठकप्रति अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढेको छ ।

बिहीबार हुने भनिएको त्रिपक्षीय बैठकमा परमाणु निशस्त्रीकरण, इरानसँग सम्बन्धित द्वन्द्व, विश्व व्यापार र रुस–युक्रेन युद्ध मुख्य एजेन्डा रहने अपेक्षा गरिएको छ । यसअघि बुधबार चिनियाँ राष्ट्रपति सी र रुसी राष्ट्रपति पुटिनबीच द्विपक्षीय वार्ता भएको थियो । वार्तामा दुवै नेताले अन्तर्राष्ट्रिय अनिश्चितताबीच चीन–रुस सम्बन्ध स्थिर रहेको र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था अघि बढाउन सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए ।

सीले चीन र रुसबीचको सम्बन्धलाई आँधीबेहरीमा पनि पहाडझैँ अडिग रहने सम्बन्धका रूपमा व्याख्या गरेका थिए । उनले विश्व मामिलामा स्थायित्व र निश्चितता कायम गर्न दुवै देशले दीर्घकालीन रणनीतिक दृष्टिकोण अपनाउनुपर्ने बताए ।

पुटिनले पनि कठिन अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका बाबजुद रुस–चीनबीचको राजनीतिक सहकार्य रचनात्मक रूपमा अघि बढिरहेको बताएका थिए । दुवै देश न्यायपूर्ण बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्था निर्माणका लागि प्रतिबद्ध रहेको उनको भनाइ थियो ।

सीले विश्व व्यवस्थालाई बहुध्रुवीय बनाउने र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई थप लोकतान्त्रिक बनाउन प्रमुख शक्तिका रूपमा दुवै देशले जिम्मेवारी लिनुपर्ने बताएका थिए ।

यसैबीच, एपेक सीईओ सम्मेलनमा सम्बोधन गर्दै पुटिनले आर्थिक दबाब, प्रतिबन्ध र व्यापारिक अवरोधलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाको औजार बनाउने प्रवृत्तिको आलोचना गरेका थिए । भन्सार शुल्क, निर्यात प्रतिबन्ध र आर्थिक नाकाबन्दीले विकासलाई प्रभावित गरे पनि प्रतिस्पर्धी अर्थतन्त्रको वृद्धि पूर्ण रूपमा रोक्न नसक्ने उनको भनाइ थियो । पुटिनले अमेरिका, चीन र रुसका राष्ट्रपतिबीच हुन लागेको त्रिपक्षीय बैठकबाट महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल हुने अपेक्षा पनि व्यक्त गरेका थिए ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि एसिया भ्रमणमा निस्कनुअघि त्रिपक्षीय बैठकमा परमाणु निशस्त्रीकरण, इरान, युक्रेन युद्ध र व्यापारका विषयमा छलफल हुने बताएका थिए । उनले रुस–युक्रेन युद्धमा दुवै पक्षले ठूलो मानवीय क्षति व्यहोरिरहेको उल्लेख गर्दै युद्ध अन्त्यका विषयमा छलफल गर्ने बताएका थिए । ट्रम्पले युक्रेन र रुसमा प्रत्येक महिना २५ हजार मानिसले ज्यान गुमाइरहेको दाबी गरेका थिए ।

युक्रेन युद्धबारे हुने छलफललाई विशेष चासोका साथ हेरिएको छ । युक्रेनलाई सहभागी नगराई प्रमुख शक्तिराष्ट्रहरूले युद्धबारे निर्णय गर्न सक्ने चिन्ता पनि व्यक्त हुँदै आएको छ ।

त्यस्तै, अमेरिका र रुसबीचको परमाणु हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी न्यू स्टार्ट सन्धि यसै वर्ष समाप्त भएपछि विश्व परमाणु हतियार नियन्त्रणको विषय थप संवेदनशील बनेको छ । अमेरिकाले चीनलाई समेत व्यापक परमाणु हतियार कटौतीसम्बन्धी वार्तामा सहभागी गराउन खोजिरहेको छ । तर चीनले अमेरिका र रुससँग तुलनात्मक रूपमा कम परमाणु हतियार रहेको तर्क गर्दै प्रत्यक्ष वार्तामा सहभागी हुन अनिच्छा देखाउँदै आएको छ ।

चीनले भने तीन शक्तिराष्ट्रबीचको प्रस्तावित बैठकलाई विश्व शान्ति र रणनीतिक स्थायित्व कायम गर्ने दृष्टिले महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा व्याख्या गरेको छ । एपेक सम्मेलनकै अवसरमा हुन लागेको यी कूटनीतिक भेटवार्तालाई विश्व व्यापार, सुरक्षा र शक्ति सन्तुलनका दृष्टिले महत्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । 

बिहीबार ४ मंसिर २०८३ १२:५८ PM मा प्रकाशित

प्रतिक्रिया