जापानका ‘साइलेन्ट’ कुकुर र बिरालो : ३ वर्षको बसाइँमा मेरो अनौठो अनुभव : मिस्टर भट्ट

आइतबारिया विशेष 

जापान आएको करिब तीन वर्ष भयो। यहाँ आएपछि धेरै कुरा सुरुमा अचम्म लाग्थे—मानिसहरूको अनुशासन, ट्रेनको समयपालन, सडकको सफाइ, सार्वजनिक ठाउँमा अनावश्यक ठूलो स्वरमा नबोल्ने बानी आदि–इत्यादि। तर यी सबैभन्दा पनि मलाई अझैसम्म अचम्म लाग्ने एउटा कुरा छ/ यहाँका कुकुर र बिरालो !  जापानमा धेरै घरमा कुकुर र बिरालो पालिएको देखिन्छ।

बिहान हिँड्दा होस् वा साँझ कामबाट फर्किँदा, पार्कमा होस् वा अपार्टमेन्ट वरिपरि पाल्तु जनावरहरू प्रशस्तै देखिन्छन्। तर अचम्मको कुरा के भने, जापान आएको तीन वर्षमा मैले आजसम्म राम्रोसँग कुकुर भुकेको खासै सुनेको छैन। बिरालोले ‘म्याउ’ गरेको पनि त्यति सुनिँदैन। 

कहिलेकाहीँ त मलाई लाग्छ—यहाँका जनावरलाई पनि जापानीज म्यानर सिकाइन्छ कि क्या हो !

हाम्रो नेपालमा भए त अवस्था बिल्कुलै फरक हुन्थ्यो। रात परेपछि टोलका कुकुरहरूको सुरक्षा गस्ती सुरु हुन्थ्यो। एउटा कुकुर भुक्न सुरु गरेपछि अर्को टोलसम्म ‘चेन रियाक्सन’ चल्थ्यो। कुनै नयाँ मान्छे टोलमा छिर्‍यो भने CCTV भन्दा छिटो सूचना कुकुरहरूले दिन्थे। 

अर्को टोलको कुकुर हाम्रो एरियामा आयो भने त तुरुन्तै ‘border dispute’ सुरु!  

बिरालोहरूको पनि आफ्नै संसार हुन्थ्यो। राति छतमा बसेर बैठक, बहस, प्रेम–प्रसंगदेखि कहिलेकाहीँ त झगडा नै ! 

तर जापानमा भने कुकुर शान्त, बिरालो शान्त, मालिक शान्त, छिमेक शान्त।

कहिलेकाहीँ त लाग्छ—यो देशमा आवाज निकाल्न पनि लाइसेन्स चाहिन्छ कि क्या हो! 

तर यहाँको अनुशासन कुकुर घुमाउने तरिकामै पनि देखिन्छ। कुकुर वा बिरालोलाई घुमाउन लैजाँदा बाटोमा दिसा गर्‍यो भने त्यत्तिकै छाडेर हिँड्ने कुरा हुँदैन। मालिकले झोलामा पोको पारेर बोकेर लैजान्छन्। 

पिसाब गर्‍यो भने पनि बोतलको पानीले त्यो ठाउँ पखालिदिन्छन्। 

त्यो देख्दा कहिलेकाहीँ मलाई लाग्छ—यहाँ कुकुर पाल्नु भनेको कुकुर पाल्नु मात्र होइन, जिम्मेवारी पनि पाल्नु रहेछ! 

यहाँका मानिसहरू अरूलाई डिस्टर्ब नहोस् भन्ने कुरामा निकै सचेत हुन्छन्। ट्रेनमा फोनमा ठूलो स्वरले कुरा गर्दैनन्। अपार्टमेन्टमा राति आवाज कम गर्छन्। सार्वजनिक ठाउँ सबैको साझा हो भन्ने भावना निकै बलियो देखिन्छ। सायद यही संस्कार घरका पाल्तु जनावरसम्म पनि पुगेको होला। कुकुरहरूलाई सानैदेखि राम्रो तालिम दिइन्छ, समयमै घुमाइन्छ, राम्रोसँग हेरचाह गरिन्छ। त्यसैले उनीहरू अनावश्यक रूपमा भुक्दैनन् होला भन्ने पनि लाग्छ। तर जे भए पनि, नेपाल सम्झिँदा छुट्टै रमाइलो लाग्छ। हाम्रोतिरका कुकुरहरू आफ्नै एरियाका राजा हुन्थे। 

राति एउटा कुकुरले भुक्यो भने अर्कोले जवाफ दिन्थ्यो। अर्कोले सुनेपछि तेस्रो पनि थपिन्थ्यो। केही बेरमै पूरै टोलमा ‘कुकुर सम्मेलन’ सुरु! 

बिरालोहरू पनि कम थिएनन्। राति छतमा बसेर यस्ता बैठक चल्थे कि मानौँ भोलिपल्टै ठूलो निर्णय घोषणा हुँदैछ। 

त्यो हल्ला, त्यो चहलपहल, त्यो आफ्नोपन अहिले सम्झिँदा पनि रमाइलो लाग्छ। जापानमा आएपछि बुझें—शान्त वातावरण पनि एउटा संस्कार रहेछ। यहाँ कुकुर–बिरालो शान्त छन्, मालिक पनि शान्त छन्। तर त्यो शान्तिको पछाडि मानिसहरूको जिम्मेवारी, अनुशासन र अरूलाई असहज नबनाउने सोच पनि रहेछ। नेपालले चाहिँ अर्कै कुरा सिकायो जीवनमा अलिकति हल्ला पनि चाहिन्छ! 

त्यसैले जापानका ‘साइलेन्ट’ कुकुर–बिरालो देख्दा रमाइलो लाग्छ, तर कहिलेकाहीँ नेपालका ती रातभरि भुक्ने कुकुर र छतमा झगडा गर्ने बिरालोहरू पनि याद आउँछन्। 

जापानले शान्त रहन सिकायो, नेपालले त्यो शान्तिभित्र पनि आफ्नै किसिमको रमाइलो हुन्छ भनेर सिकायो। 

परदेशको सुन्दरता पनि यही हो,नयाँ ठाउँमा धेरै कुरा सिकिन्छ, तर आफ्नै देशका साना–साना कुराहरू झन् धेरै सम्झना आउँछन्। यो जापान बसाइँको तीन वर्षमा मैले देखेको, भोगेको र महसुस गरेको एउटा सानो तर रमाइलो अनुभव हो।

जय जापान  जय नेपाल  जय होस्! —

जापान बसाइँको व्यक्तिगत अनुभव/ मिस्टर भट्ट